Azərbaycan iqtisadiyyatının davamlı inkişafı baxımından qeyri-neft sektorunun genişləndirilməsi mühüm məsələlərdən biri olaraq qalır. Ölkədə son illərdə sənaye, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat, logistika və digər sahələr üzrə həyata keçirilən layihələr iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi məqsədinə xidmət edir. 2027–2030-cu illər üçün dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramının hazırlanması da məhz bu siyasətin tərkib hissəsidir. Prezident İlham Əliyev sentyabrın 22-də keçirilmiş müşavirədə bu sahənin ölkənin qeyri-neft sektorunun inkişafı baxımından böyük əhəmiyyət daşıdığını qeyd edib. Dövlət Proqramının təsdiq olunması ilə bu istiqamətdə konkret tədbirlərin həyata keçirilməsi üçün institusional və maliyyə çərçivəsi formalaşdırılıb.
Dağ-mədən sənayesinin iqtisadi əhəmiyyəti onun çoxsaylı digər sahələrlə əlaqəli olması ilə bağlıdır. Filizin hasilatı yalnız mədən müəssisələrinin fəaliyyətini deyil, eyni zamanda nəqliyyat, energetika, tikinti, avadanlıq istehsalı, logistika və xidmət sektorlarını da hərəkətə gətirə bilər. Mədən yataqlarının istismara hazırlanması zamanı yolların, elektrik və digər infrastrukturun qurulmasına ehtiyac yaranır. Sonrakı mərhələdə zənginləşdirmə və emal müəssisələrinin fəaliyyəti isə əlavə istehsal zəncirlərinin formalaşmasına şərait yaradır. Buna görə dağ-mədən sənayesinə yatırılan investisiyaların iqtisadi təsiri yalnız bir müəssisənin fəaliyyəti ilə ölçülmür.
Dövlət Proqramının diqqət çəkən məqamlarından biri də təbii ehtiyatların ölkə daxilində daha geniş şəkildə emal edilməsinə yönələn yanaşmadır. Müasir sənaye siyasətində xammalın hasilatından daha çox onun emalı və yüksək əlavə dəyər yaradan məhsulların istehsalı ön plana çıxır. Dövlət başçısının çıxışında da yeni yataqların aşkar olunacağı təqdirdə zənginləşdirmə və emal zəncirinin yaradılmasının vacibliyi vurğulanıb. Bu yanaşma Azərbaycanın yalnız xammal istehsalçısı deyil, həm də emal sənayesinə malik ölkə kimi mövqeyinin möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər.
Qeyri-neft sektorunun inkişafı nəticəsində iqtisadiyyatın gəlir mənbələrinin daha da şaxələndirilməsi mümkündür. Dağ-mədən və metallurgiya sənayesində yeni müəssisələrin yaradılması büdcə gəlirlərinin artmasına, ixrac imkanlarının genişlənməsinə və yeni iş yerlərinin yaranmasına şərait yarada bilər. Proqramın 2030-cu ilə qədər həyata keçirilməsi nəzərdə tutulduğundan qarşıdakı illərdə bu sahədə konkret layihələrin mərhələli şəkildə reallaşdırılması gözlənilir. Nəticə etibarilə, yeni sənaye istiqamətinin inkişafı Azərbaycanın qeyri-neft sektorunun ümumi strukturunda dağ-mədən və metallurgiyanın rolunu əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər.
Reyhanə Ələkbərova,
YAP Nizami rayon təşkilatının “Tofiq Abbasov küçəsi, 3” ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
