Dövlətlər arasında əməkdaşlığın dərinliyi yalnız iqtisadi göstəricilər və siyasi sənədlərlə deyil, humanitar təşəbbüslərlə də müəyyən olunur. Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində Mərkəzi Asiya ölkələrinin iştirakı ilə həyata keçirilən təhsil və mədəniyyət layihələri bu baxımdan diqqətəlayiqdir. Prezident İlham Əliyevin Türkmənbaşı görüşündə Özbəkistan, Qazaxıstan və Qırğızıstanın təşəbbüslərini qeyd etməsi regional münasibətlərin humanitar ölçüsünü ön plana çıxarır.
Özbəkistanın Füzulidə Mirzə Uluqbəy adına məktəb, Qazaxıstanın Kurmanqazı adına Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzi, Qırğızıstanın isə Ağdamda Manas adına məktəb inşa etməsi təhsil və mədəniyyət sahələrində tərəfdaşlığın nümunələridir. Bu obyektlər yalnız infrastruktur layihələri deyil, həm də xalqların ortaq tarixi və mədəni irsinə verilən dəyərin ifadəsidir. Onların fəaliyyəti uşaqların inkişafına və mədəni əlaqələrin genişlənməsinə xidmət edə bilər.
İşğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası infrastruktur quruculuğu ilə yanaşı, sosial həyatın yenidən formalaşdırılmasını da tələb edir. Məktəblər, mədəniyyət obyektləri və ictimai məkanlar yaşayış məntəqələrinin davamlı inkişafında mühüm rol oynayır. Tərəfdaş ölkələrin humanitar təşəbbüsləri bu prosesin sosial komponentinə töhfə verir. Layihələrin uzunmüddətli səmərəsi onların keyfiyyətli idarə edilməsindən və yerli ehtiyaclarla uzlaşdırılmasından asılıdır.
Humanitar əməkdaşlıq regional münasibətlərdə qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsinə də təsir göstərir. Təhsil və mədəniyyət sahələrindəki layihələr insanlar arasında birbaşa əlaqələr yaradır, xalqların bir-birinin tarixi və dəyərləri haqqında məlumatlılığını artırır. Gələcəkdə universitetlərarası proqramlar, müəllim və şagird mübadiləsi, ortaq elmi təşəbbüslər və mədəni tədbirlər bu əməkdaşlığın əhatə dairəsini genişləndirə bilər.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında humanitar layihələrə yer verilməsi Azərbaycan-Mərkəzi Asiya münasibətlərinin yalnız iqtisadi maraqlarla məhdudlaşmadığını göstərir. Təhsil, mədəniyyət və sosial inkişafın nəzərə alınması əməkdaşlığa daha geniş məzmun qazandırır. Mövcud təşəbbüslərin davamlılığının təmin edilməsi və yeni birgə layihələrin həyata keçirilməsi regional humanitar əlaqələri möhkəmləndirə bilər.
Rəşad Hüseynəliyev,
YAP Nizami rayon təşkilatının “Heydər Əliyev prospekti, 185B” ərazi partiya təşkilatının sədri
