Böyük Qayıdış Qarabağın müasir tarixində ən mühüm sosial proseslərdən biridir. Çünki qayıdış yalnız insanların doğma torpağa fiziki şəkildə dönməsi demək deyil; bu, uzun illərdən sonra həmin ərazilərdə daimi yaşayışın, sosial münasibətlərin və şəhər-kənd həyatının yenidən formalaşması deməkdir. Bu baxımdan Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərənin gələcəyi yalnız tikilən binalarla deyil, həmin məkanlarda formalaşacaq yeni həyatla ölçülür.
Xocavənddə son dövrdə həyata keçirilən işlər qayıdışın mərhələli xarakterini göstərir. 2026-cı ilin fevralında Xocavənd şəhərində 50 ailənin, 194 nəfərin qayıtdığı bildirilib. Həmin vaxt rayonun bir sıra yaşayış məntəqələrinə ümumilikdə 355 ailə — 1485 nəfər qayıtmışdı. Şəhərdə mövcud fərdi evlərin təmiri ilə yanaşı, sosial və kommunal infrastrukturun yaradılması istiqamətində də işlər aparılır.
2026-cı ilin iyulunda isə Quzeyxırman və Güneyxırman kəndlərində fərdi evlərin və infrastrukturun bərpası ilə bağlı görülən işlər barədə Prezident İlham Əliyevə məlumat verilib. Güneyxırmanda elektrik, qaz, su və fiber-optik infrastrukturun bərpası ilə yanaşı, yaşayış evlərinin təmirinə də diqqət yetirilir; həmin dövrdə kəndə ilk ailələrin qayıtdığı bildirilib. Bu faktlar Böyük Qayıdışın bir mərhələli tədbir deyil, yaşayış məntəqələrinin xüsusiyyətlərinə uyğun davam edən kompleks proses olduğunu göstərir.
Qayıdışın əsas nəticəsi isə statistik göstəricilərdən daha böyükdür: doğma torpağın yenidən yaşayış məkanına çevrilməsi. İnsanların evlərinə qayıtması ilə küçələrə səs, məktəblərə şagird, həyətlərə həyat, kəndlərə təsərrüfat fəaliyyəti qayıdır. Buna görə Qarabağda quruculuğun ən mühüm ölçüsü yalnız tikilən obyektlərin sayı deyil, həmin obyektlərin insan həyatına çevrilməsidir.
Lətifə Əlizadə,
YAP Nizami rayon təşkilatının fəalı
