Xocalı Azərbaycan xalqının milli yaddaşında xüsusi yeri olan şəhərlərdən biridir. Onun adı həm qədim tarixi-mədəni irslə, həm də 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə baş vermiş faciə ilə bağlıdır. Xocalı faciəsi Azərbaycan tarixinin ən ağır səhifələrindən biri kimi xalqın yaddaşında yaşayır. 2023-cü il sentyabrın 19–20-də Azərbaycanın dövlət suverenliyinin bərpa edilməsi ilə Xocalı şəhərinin də yeni dövrü başladı. Bu gün Xocalı artıq yalnız faciənin yaddaşı ilə deyil, qayıdış və yenidənqurma prosesi ilə də gündəmə gəlir.
Xocalıda tarixi yaddaşın qorunması istiqamətində də mühüm addımlar atılır. Prezident İlham Əliyevin 25 fevral 2025-ci il tarixli sərəncamı ilə Xocalı şəhərində Xocalı Soyqırımı Memorial Kompleksinin yaradılması qərara alınıb. Sərəncamda memorialın yaradılmasının əsas məqsədlərindən biri faciə qurbanlarının xatirəsinin əbədiləşdirilməsi kimi göstərilir. Bu addım Xocalının tarixi yaddaşının gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Beləliklə, şəhərin keçmişi unudulmur, əksinə, onun tarixi həqiqətləri gələcək nəsillər üçün qorunur.
Lakin Xocalının müasir həyatında yalnız yaddaş deyil, qayıdış da mühüm yer tutur. 2024-cü il mayın 28-dən keçmiş məcburi köçkünlərin Xocalıya qayıdışına başlanılıb. Bu proses şəhərin yaşayış mühitinin yenidən qurulmasını zəruri edir. Yeni evlər, yollar, sosial obyektlər və digər infrastruktur insanların şəhərdə normal həyat qurması üçün əsas şərtlərdir. Təzəbinə kəndində aparılan bərpa işləri də Xocalı rayonunda Böyük Qayıdışın konkret nümunələrindən biridir.
Xocalının gələcəyi onun keçmişindən ayrılmır, lakin yalnız keçmişlə də məhdudlaşmır. Şəhərin tarixi yaddaşı qorunacaq, faciə qurbanlarının xatirəsi yaşadılacaq, eyni zamanda burada yeni nəsillər böyüyəcək. Məktəblərdə uşaqlar təhsil alacaq, ailələr doğma evlərində yaşayacaq, şəhərin küçələri yenidən həyatla dolacaq. Xocalı yaddaşın şəhəri olaraq qalmaqla yanaşı, qayıdışın, dirçəlişin və gələcəyə inamın şəhərinə çevrilir.
Samir Məmmədov,
YAP Nizami rayon təşkilatının “Yusif Səfərov küçəsi, 10” ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
