Son illərdə Azərbaycan Avropanın enerjitəhlükəsizliyində mühüm rol oynayan ölkələrdən birinəçevrilib. Xüsusilə təbii qaz ixracı sahəsində əldə olunannailiyyətlər Azərbaycanın Avropa bazarında stratejitərəfdaş kimi mövqeyini gücləndirib. Bu gün Avropaİttifaqının 10 üzv dövləti Azərbaycandan qaz alır və buəməkdaşlıq həm iqtisadi, həm də siyasi baxımdanböyük əhəmiyyət daşıyır.Azərbaycan qazının Avropayanəqli əsasən Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə həyatakeçirilir. Bu layihə dünyanın ən iri enerji infrastrukturutəşəbbüslərindən biri hesab olunur və Xəzər dənizindəyerləşən yataqlardan hasil olunan qazın Avropabazarına çıxarılmasını təmin edir. Layihənin əsasmənbələrindən biri “Şahdəniz” yatağıdır ki, bu yataqregionun ən böyük qaz ehtiyatlarından birinəmalikdir.Cənub Qaz Dəhlizi bir neçə əsas borukəmərindən ibarətdir. Bunlara Cənubi Qafqaz BoruKəməri, Trans-Anadolu Boru Kəməri və Trans-Adriatik Boru Kəməri daxildir. Bu kəmərlər vasitəsiləAzərbaycan qazı əvvəlcə Gürcüstan və Türkiyəyə, daha sonra isə Avropanın müxtəlif ölkələrinə çatdırılır. Nəticədə Azərbaycan qazı artıq Avropanın enerjixəritəsində mühüm yer tutur.Hazırda Azərbaycandanqaz alan Avropa İttifaqı ölkələrinin sayı 10-a çatıb. Bu ölkələr arasında İtaliya, Yunanıstan, Bolqarıstan vəRumıniya kimi dövlətlər xüsusi yer tutur. Son illərdəenerji böhranı və alternativ mənbələrə artan ehtiyacfonunda digər Avropa ölkələri də Azərbaycan qazınamaraq göstərməyə başlayıblar. Bu, Azərbaycanınetibarlı enerji tərəfdaşı kimi nüfuzunu daha da artırır.Avropa üçün Azərbaycan qazının əhəmiyyəti xüsusiləenerji təhlükəsizliyi məsələsində özünü göstərir. Qitəölkələri enerji mənbələrinin şaxələndirilməsinə çalışırvə bu baxımdan Xəzər regionu mühüm alternativ hesabolunur. Azərbaycan isə sabit siyasi mühitə və inkişafetmiş enerji infrastrukturuna malik olduğu üçünAvropa üçün etibarlı təchizatçı kimi qəbuledilir.Azərbaycan üçün isə bu əməkdaşlıq həm iqtisadigəlirlər, həm də geosiyasi mövqenin möhkəmlənməsibaxımından əhəmiyyətlidir. Qaz ixracından əldə olunangəlirlər ölkə iqtisadiyyatının inkişafına və yenilayihələrin maliyyələşdirilməsinə imkan yaradır. Eynizamanda Avropa ilə enerji əməkdaşlığı Azərbaycanınbeynəlxalq münasibətlər sistemində rolunugücləndirir.Son illərdə Azərbaycan qaz ixracınınartırılması istiqamətində də mühüm addımlar atır. Yeniyataqların işlənməsi, mövcud infrastrukturungenişləndirilməsi və ixrac marşrutlarınınoptimallaşdırılması bu siyasətin əsasistiqamətlərindəndir. Avropa ölkələri ilə imzalananuzunmüddətli müqavilələr də tərəflər arasındaəməkdaşlığın davamlı olacağını göstərir.Ekspertlərinfikrincə, yaxın illərdə Azərbaycandan qaz alan Avropaölkələrinin sayının daha da artması mümkündür. ÇünkiAvropa enerji keçidi dövründə həm bərpa olunan enerjimənbələrini inkişaf etdirməyə, həm də sabit qaztəchizatını qorumağa çalışır. Bu prosesdə Azərbaycanmühüm tərəfdaş olaraq qalır.Nəticə etibarilə, bu günAvropa İttifaqının 10 üzv ölkəsinin Azərbaycandan qazalması ölkənin enerji strategiyasının uğurunu göstərir. Bu əməkdaşlıq təkcə iqtisadi deyil, həm də regional sabitlik və enerji təhlükəsizliyi baxımından mühüm roloynayır. Azərbaycanın Avropa ilə enerji sahəsindəqurduğu tərəfdaşlıq gələcək illərdə də genişlənərəkdavam edəcək.
Günel Nəsibova,
Yeni Azərbaycan Partiyası,məsləhətçi
